Yazar, siyasetçi. 13 Nisan 1942’de Afyon iline bağlı Sandıklı ilçesinde doğdu. 1953’te ilk, 1959’da orta öğrenimini bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine girdi. Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra yayın hayatına atılarak Otağ Yayınevini kurdu. Çeşitli haftalık ve aylık dergiler çıkardı. 1975 yılında günlük Bayrak Gazetesi’ni çıkardı; başyazarlığını yaptı. Aylık Pınar ve üç aylık Gerçek dergilerini çıkardı. 1979’dan sonra yayını haftalık olarak süren Bayrak Gazetesi’nin başyazarlığına devam etti. 24 Mart 1984’te bir kısım arkadaşlarıyla beraber kurduğu Islahatçı Demokrasi Partisi (IDP)nin Genel başkanı oldu. Yayınlanmış ve baskıya hazır eserleri bulunan Aykut Edibali 20…
Read MoreKategori: Biyografiler
Râgıb Gümüşpala
Türk asker ve siyâset adamı. Adâlet Partisi (AP) nin ilk genel başkanıdır. 1897’de Edirne’de doğdu. Kuleli Askerî İdâdîsinde talebeyken 1916’da Birinci Dünya Harbine katıldı. Galiçya ve Filistin cephelerinde çarpıştı. Bu çarpışmalar sırasında yaralandı. 1918’de İngilizlere esir düştü. İki sene kadar esir kaldıktan sonra 1920 senesinde yurda döndü. İstiklâl Savaşına katıldı. Kütahya, Eskişehir, Sakarya savaşlarında ve Büyük Taarruzda, Cumhûriyetin îlânından sonra Şeyh Said ve Tunceli ayaklanmalarının bastırılmasında vazife aldı. Savaş sebebiyle yarım kalan askerî öğrenimini Harp Akademisinde tamamladı. 1934’te Harp Akademisini bitirerek kurmay oldu. Ordunun çeşitli kademelerinde vazife yaptı. 1948’de tuğgeneral,…
Read MoreKadircan Kaflı
Yazar ve siyâset adamı. Dağıstan’da 1903 yılında doğdu. Küçük yaşında babası Kafkasyalı Mehmed Bey ile Türkiye’ye geldi. Adana ve Konya’da tahsiline devam eden Kadircan Kaflı, 1921 yılında Konya İlk Öğretmen Okulunu bitirerek ilkokul öğretmenliğine başladı. Uzun yıllar öğretmenliğe devam ettikten sonra 1938 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat bölümünü bitirdi. Bundan sonra ortaokul ve liselerde edebiyat öğretmenliği yaptı ve 1961’de kurucu meclis üyeliğine seçildi. Bu şekilde başlayan siyâset hayâtına 1962 seçimlerinde Konya milletvekili olarak devam etti. Fakat parlamento hayatı uzun sürmedi ve 1965 yılından sonra seçimlere katılmadı. 1969’da İstanbul’da öldü.…
Read MoreHüseyin bin Tallal
Ürdün Meliki. 14 Kasım 1935’te Amman’da doğdu. Peygamber efendimizin soyundan olup, şerîftir. Harrow ve Sandhurs’ta öğrenim gördü. 1952’de sağlığının bozulması üzerine tahttan indirilen babası Kral Tallal’ın yerine geçti. Tahta çıktıktan sonra uygulamaya koyduğu politikalarla ülke ekonomisini güçlendirmeye çalıştı. 1956’da Arap Lejyonu komutanı İngiliz general John Bagot Glubb’ın görevine son verdi. 1958’de de İngiliz birliklerinin ülkesinden çekilmesini sağladı. Aynı yıl Irak’la ittifak anlaşması yaparak Arap Federasyonunu kurdu. Kral Hüseyin, Haziran 1967’de başlayan Arap-İsrâil Savaşına katıldı. Savaşta Ürdün birlikleri çeşitli başarılar sağladılarsa da diğer Arap ülke liderlerinin basîretsizlikleri sebebiyle Arap orduları yenilgiye…
Read MoreHeisenberg, Werner Karl
Atomun yapısı ile alâkalı çalışmaları ile tanınmış, kuantum mekaniğinin kurucusu olan Alman fizikçisi. 1901’de Würzburg’da doğdu. 1 Şubat 1976’da Münih’te vefât etti. Münih Üniversitesinde Arnold Sommerfeld ile berâber araştırmalar yaptı. Daha sonra Max Born, David Hilbert ve Niels Bohr gibi meşhur fizikçilerle çalıştı. Heisenberg (1925’te) ve Evwin Schrödinger (1926’da) ayrı ayrı atomun kuvantum (dalga) mekaniğini farklı olarak, fakat matematik yönünden eşit şekilde formüllendirdiler. Bunların teorileri 1928 senesinde İngiliz teori fizikçisi Pal Dirac tarafından genişletilip geliştirildi. 1927’de Leipzig Üniversitesi fizik profesörlüğüne tâyin edildi. Aynı yıl meşhur belirsizlik prensibini ortaya koydu. Atom…
Read MoreHegel, George Wilhelm Friedrich
Alman filozofu. 27 Ağustos 1770’te Sututtgart Württemberg’te doğdu. İlk ve orta öğrenimden sonra Tübingen Üniversitesinde, felsefe, klâsik edebiyat ve ilâhiyat öğrenimi gördü. Tübingen’deki Protestan Stiftinde ilâhiyât öğrenimine devam etti. Schelling ve Hölderlin ile tanıştığı bu dönemde Fransız devriminin etkisinde kaldı. Kilisede vazife almak fikrinden vazgeçerek Bern’e yerleşti ve özel ders verdi. Kant felsefesini inceledi. Hıristiyanlık üzerine bir takım metinler yazdı. Çeşitli akımları incelemesi sebebiyle fikrî bunalıma düştü. Gittikçe artan hüznünün üstesinden gelmek için daha çok çalışmaya başladı. Yunan felsefesinin yanında çağdaş târih ve siyâsate yöneldi. İktisat öğrendi. Daha önce tesirinde…
Read MoreAttila (Atilla)
Beşinci asırda Avrupa’da yaşamış Hun hükamdarı. 395 yılında bugünkü Macaristan’da doğdu. Babası Avrupa Hun Devletinin kurucusu olan Muncuk’tur. Çocukluğu ve gençliğinin bir kısmı barış rehinesi olarak Roma’da geçti. Amcası Ruga’nın ölümü üzerine (434) ağabeyi Bleda ile birlikte doğuda Hazar Denizi kıyılarından batıda Alpler ve Baltık Denizine kadar uzanan bir imparatorluğun başına geçti. Kurnaz bir savaşçıydı, hileyi çok severdi. Acımasız ve çok gururluydu. Bir takım göçebe kavimleri, Türkleri, Moğolları, Rusya ve Avrupa’nın diğer kavimlerini çevresinde toplayarak büyük bir savaş devleti kurdu. Dünyanın tek hakimi olmak istiyordu. İlk iş olarak imparatorluğun batı…
Read MoreMontgomery, Bernard Law
Ünlü İngiliz mareşali. 1887-1976 yılları arasında yaşadı ve İkinci Dünyâ Savaşında İngiliz birliklerine komutanlık yaptı. Montgomery, 1908’de Kraliyet Askerî Akademisinden mezun oldu ve Birinci Dünyâ Savaşında Fransa ve Belçika’da vazîfe yaptı. 1938-1939 târihleri arasında Filistin ve Ürdün’de birlik kumandanı olarak bulundu. İkinci Dünyâ Savaşının başlarında Fransa’da bir tümene komuta etti. Müttefik kuvvetlerin Dunkarguve’ü boşaltmasından sonra, Almanların saldırı ihtimâline karşı İngiltere’nin güneydoğu bölgesine komutan tâyin edildi. 1942’de Mısır’daki Sekizinci Ordunun başına getirildi. Aynı yılın Ekim-Kasım aylarında Almanların ünlü mareşali Erwin Rommel’i El-Alameyn’de yenerek sonunda Tunus’ta teslim olmaya zorladı. Daha sonra 1943’teki…
Read MoreMontesquieu, Baron de
Fransız, yazar ve düşünürü. 18 Ocak 1689’da Château de Brède’de doğdu. Asıl adı Charles de Secondat olan Montesquieu, hukuk öğrenimi yaptı. 1716’da ölen amcasının servetini, Montesquieu Baronu ünvanını ve Bordeaux Parlament’indeki Başkan Yardımcılığını devraldı. Araştırmalarını bilimsel açıdan yapan Montesquieu 1721’de Fars Mektupları mânâsına gelen Lettres Persanes adlı eserini kaleme aldı. 1728-1731 yılları arasında bir Avrupa gezisi yaptı ve intibalarının ışığında kânunları inceleyen geniş bir araştırmaya başladı. Neticesinde Romalıların Hıristiyanlık dînini nasıl siyâsete âlet ederek kullandıklarını yazıları ile anlattı. 1719’da dünyâ târihiyle ilgilendi. Descartes ve Newton ile tanışarak siyâsî ve ilmî…
Read MoreMoltke, Helmuth Karl Bernhard Von
Alman mareşali askerî strateji uzmanı. Moltke, 26 Ekim 1800’de doğdu. Fakir bir aristokratın oğludur. Kopenhag Kraliyet Askerî Okulundan mezun oldu. Bir müddet Danimarka ordusunda çalıştı. 1822 senesinde Prusya ordusuna geçti. Burada Harp Akademisine devâm etti. Sıhhati yerinde olmadığı için bir müddet yazı ve tercüme işleriyle uğraşarak geçimini temin etti. Moltke, 1832 senesinde tekrar Prusya ordusuna Kurmay Subay olarak girdi. 1835 ilâ 1839 seneleri arasındaOsmanlı ordusunda Müşâvir olarak çalıştı. 24 Haziran 1839 Nizip Savaşında Osmanlı Başkumandanı Hâfız Mehmed Paşanın maiyetinde Kurmay Subay olarak görev yaptı. Bu görevinden sonra 1845-1846 senelerinde Roma’da…
Read MoreEmir Timur (Timur Han)
Türk-İslâm dünyâsının büyük hükümdarlarından. Târihin en büyük cihangirlerinden biridir. Babası Moğol Barlas Aşireti reislerinden Emir Turgaya, annesi Tigin Hatundur. 1336 senesinde Mâverâünnehr’de Semerkand’la Belh arasında Keş kasabasında doğdu. Âlimleri ve Allah dostlarını çok seven babası Emir Turagay, Tîmûr’a aklî ve naklî ilimleriyle kumandanlık bilgilerini ehil hocaların elinden öğretti. Tîmûr, babasının vefâtından sonra emirler arasında geçimsizlikler yüzünden memlekette anarşinin hâkim olması üzerine siyâsete karıştı. Mâveraünnehr Hâkimi Emir Hüseyin ile birlikte Doğu Türkistan Hükümdarı Tuğluk, Tîmûr’a karşı mücâdele verdiler. 1370’te Emir Hüseyin ile arası açılan Tîmûr, onun ölümünden sonra Mâverâünnehr’e tek başına…
Read MoreTevfik Rüştü Aras
Türk siyâset adamı ve diplomat. 1883’te Çanakkale’de doğdu. İlk ve Orta öğrenimden sonra Beyrut Tıbbiyesini bitirdi. İzmir, Selânik ve İstanbul’da askerî hekimlik yaptı. İttihat ve Terakki fırkasına üye oldu. Teceddüt Fırkası’nın kuruluşuna katıldı. İlk TBMM’ye Menteşe (Muğla) milletvekili olarak girdi. Kastamonu İstiklâl mahkemesinde vazife alarak Türkiye’de yeni kurulan rejime karşı çıkan pekçok kimsenin cezâlandırılmasında aktif rol aldı. TBMM adına Bolşevikliğin (Komünizmin) temel esas ve uygulamalarını incelemek üzere Sovyetler Birliğine gönderilen heyette yer aldı. Dönüşünde Mustafa Kemal Paşanın isteği üzerine resmî Türkiye Komünist Fırkası (Partisi) kurucuları arasında yer aldı. 1923’te İzmir…
Read MoreTevfik Fikret
Servet-i fünun devri şâiri. 1867 yılında İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mehmed Tevfik’tir. Babası Çankırılı Hüseyin Efendi, annesi Sakızlı bir âilenin kızı olan H. Refia Hanımdır. Fikret, ilkokuldan sonra Galatasaray Sultânîsini bitirerek tahsilini tamamladı. Liseden sonra çok az okumuş, tahsiline devam etmemiştir. On dört yaşında şiir yazmaya başlayan Fikret’in Nazmi mahlasıyla yazdığı ilk şiirleri, gazel, tevhid, nazire gibi divan şiiri tarzında manzumeleridir. Galatasaray Sultânîsini bitirdikten sonra Bâbıâlîde birkaç sene kâtiplik yaptı. Daha sonra Galatasaray’a ve Robert Amerikan Kolejine öğretmen oldu. Bu arada Mirsad Mecmuası’nda aşk, tabiat gibi konularda şiirleri neşredildi. Mirsad’ın…
Read MoreTeoman
Büyük Türk Hâkanlığının kurucusu. Doğum târihi belli değildir. Kendisine Tuman Yabgu da denir. Târihî araştırmalardan anlaşıldığına göre M.Ö. 220’de hâkan oldu. Zamânında Çin’de büyük kargaşalıklar vardı. Bundan istifâde ederek ayrı krallık ve prenslikler hâlinde yaşayan Türkleri birleştirdi. Çin’den önemli topraklar aldı. Büyük oğlu ve veliahtı Mete’ye hâkanlığı vermemek için tedbirler alması, diğer eşinden olan oğlunu tahta çıkarmak için uğraşması, Mete ile arasının açılmasına sebep oldu. Mete, 10.000 kişilik bir ordu toplayarak babasının üzerine yürüdü. On bir yıl tahtta kalan Teoman, eşi ve veliaht yapmak istediği oğlu ile birlikte M.Ö. 209’da…
Read MoreAdnan Menderes
Bir devre adını yazdıran büyük siyaset adamı. 1899’da Aydın’da doğdu. Babası, Katibzade ailesinden İbrahim Edhem Bey, Annesi Aydın’ın ileri gelen ailelerinden Haci Alipaşazadelere mensup Tevfika Hanımdır. Her iki aile de yüzyıllarca önce Rumeli’den gelip Anadolu’ya yerleşmişlerdir. Tahsile İzmir İttihad ve Terakki Mektebinde başlayan Adnan Menderes, İzmir Amerikan Kolejinde eğitim gördü. Bir müddet ara verdikten sonra Ankara Hukuk Fakültesini bitirdi. 1916’da Birinci Dünya Harbine yedek subay olarak katıldı. Suriye’ye görevli giderken yolda, harbin bitmesi üzerine geriye döndü. İzmir’de görevlendirildi. İstiklal Harbi esnasında arkadaşları ile beraber Aydın’da “Ayyıldız Çetesi”ni kurdu. Daha sonra…
Read MoreAmine Hatun
Peygamber efendimizin “sallallahü aleyhi ve sellem” mübarek annesi. Kureyş kabilesinin Zühreoğulları kolundan Vehb bin Abdi Menaf’ın kızıdır. Annesi Abdüddaroğullarından Berre binti Abdüluzza’dır. Üç batın ileride soyu Peygamberimizin “aleyhisselâm” baba tarafı ile birleşir. Medine’de doğdu. M. 577’de Medine ile Mekke arasındaki Ebva denilen yerde vefat etti. Kabri oradadır. Amcası Vüheyb ibn Abdi Menaf’ın yanında büyüyen Amine, güzelliği ve terbiyesi ile Kureyş içerisinde emsalsiz idi. 14 yaşındayken Abdülmuttalib’in oğlu Abdullah’la evlendi. Abdullah’ın alnındaki nur zifaf gecesi Amine’nin alnına geçti. Bu hale bütün Kureyş kadınları imrendiler. Kısa bir müddet sonra alemlerin efendisine hamileyken,…
Read MoreEnver Ören
Gazeteci-yazar, biyolog ve Türkiye Gazetesi yayın topluluğu sâhibi. 10 Şubat 1939’da Denizli’nin Honaz köyünde (nâhiyesinde) doğdu. Babasının ismi Nazîf Efendi, annesinin ismi Melike Hanımdır. Dört yaşındayken âilesi Denizli’ye yerleşti. İlk ve ortaokulu burada bitirdi. Ortaokuldan mezun olduğu 1953 senesinde babasını kaybetti. Annesi Melike Hanım, tam bir Anadolu Hanımefendisiydi. Yetim kalan beş çocuğunun iyi yetişmeleri ve terbiyeleri için birçok sıkıntılara katlandı. Enver Ören, ortaokuldan sonra, âilesinin maddî yükünü biraz olsun hafifletebilmek için İstanbul’daki Kuleli Askerî Lisesine girdi. Ağırbaşlılığı, nezâketi, arkadaşları arasında iyi geçimiyle tanınarak hocaları tarafından çok sevilip takdir edildi. Her…
Read MoreHüseyin Hilmi Işık
Binüçyüzyirmidokuz [1329] hicrî yılına rastlıyan bindokuzyüzonbir [1911] senesinde Mart ayının sekizinci günü, güzel bir behâr sabâhı, İstanbulda, Eyyûb sultânda, Servi Mahallesi, Vezîrtekke sokağı Şifâ yokuşunda [1] numaralı evde tevellüd etdi. Babası Sa’îd efendi ve dedesi İbrâhîm pehlivan, Plevnenin Lofca kasabası, Tepova köyünden, annesi Âişe hanım ve annesinin babası Hüseyin ağa da, Lofca kasabasından idiler. Sa’îd efendi, doksanüç [hicrî 1295, mîlâdî 1878] Rus harbinde muhâcir olarak İstanbula gelmiş, Vezîrtekkesinde yerleşip evlenmişdi. Harb ve muhâcirlik sıkıntıları sebebi ile, hiçbir mektebe gidememiş, belediyyede kantar me’mûru olmuş, kırk seneden fazla, bu vazîfeyi yapmışdı. İstanbulun…
Read MoreAlberti, Leon Bottista
İtalya’da mimari sahada Rönesans hareketlerinin öncülüğünü yapan mimar ve heykelci. Floransa’nın varlıklı tüccar-bankacı bir ailesine mensub olan Alberti Leon Battista, ailesinin Floransa dışına sürgün edildiği sırada 1404 senesinde Cenova’da doğdu. Matematik öğrenimini babasından gördü. Padova’da hukuk ve fen bilimleri öğrenimi yaptıktan sonra 1428’de kilise hukuku üzerine doktorasını yaptı. Hukukçuluk mesleğini sevmediği için 1432’de hümanistleri destekleyen Roma Papalık Başmahkemesinde sekreter oldu. Kilisenin ileri gelenlerinden biri, Alberti’ye aziz ve şehitlerin hayat hikayelerini öncelikli Latinceyle yeniden yazma vazifesini verdi. Bundan sonra Alberti’nin geçimini kilise sağladı. Rahipliğe getirilerek papalıktan aldığı sekreterlik maaşının yanısıra Floransa…
Read MoreMeryem binti İmran
Îsâ aleyhisselâmın annesi. Hazret-i Meryem’in babası, Dâvûd aleyhisselâmın soyundan ve Benî İsrâil’in büyüklerinden İmrân adında bir zâttır. Bu zâtın hanımı Hunne, çocuğu olmadığı için; “Allahü teâlâ bana bir çocuk ihsân ederse, onu Beytül Mukaddese hizmetçi yapacağım.” diye adakta bulunmuştu. O zaman erkek çocukları Beytül Mukaddese hizmetçi olarak adamak âdetti. Hunne hâmileyken kocası İmrân vefât etti. Bir müddet sonra bir kız çocuğu doğurdu ve adını, Allah’ın kulu mânâsına gelen “Meryem” koydu. “Yâ Rabbî! Ne yapayım kız doğurdum, sen onu kabûl buyur.” diyerek, Allahü teâlâya yalvardı ve çocuğunu alıp, Beytül Mukaddese götürdü.…
Read MoreSüleyman Demirel
Siyâsî lider ve devlet adamı. Isparta İslâmköy’de 1924’te doğdu. 17 Haziran 2015 te Ankara’da öldü. Türk örf ve âdetlerine, dînine bağlı bir çevrede büyüdü. İlkokulu İslamköy’de okudu. Orta ve lise tahsillerinden sonra, İstanbul Teknik Üniversitesinin İnşaat Mühendisliği bölümünü bitirdi (1949). Elektrik Etüt İdâresinde işe başladıktan bir müddet sonra ihtisas için, ABD’ye gitti. Oradan dönüşte Devlet Su İşleri Genel Müdürü oldu (1955-1960). Bu görevden ayrıldıktan sonra, bir müddet serbest çalıştı ve Orta Doğu Teknik Üniversitesinde öğretim üyeliği yaptı. 1964 yılında Adâlet Patisine giren Süleyman Demirel, partinin Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala’nın ölümü…
Read MoreSun Yat Sen
Çin Cumhûriyetinin kurucusu sayılan ve Çin’in bağımsızlığı için mücâdele eden siyâset adamı. Fakir bir çiftçi âilesinin oğlu olarak Çin’in güneyinde Xiang-Shan’da 12 Kasım 1866’da doğdu. Çalışmak için Hawai’ye göçen ağabeyinin yanına gitti. Bir İngiliz misyoner okulunda üç yıl, bir Amerikan Okulunda bir yıl öğrenim gördü. Batı kültürüyle yetişip Hıristiyanlığa karşı ilgi duydu. 1883’te doğduğu köye döndü. Çeşitli okullarda orta öğrenimini tamamladıktan sonra 1892’de Hong-Kong’da Çinliler için açılan tıp okulunu bitirerek doktor oldu. Kanton’da çalışırken, mesleğini bırakıp siyâsete atıldı. İktidarda bulunan Mançu Hânedânının devrilmesi için çalışan ihtilalci teşkilâtlara girdi. 1894’te üyeleri,…
Read MoreSteinbeck, John Ernst
Nobel Edebiyat Mükâfâtı sâhibi Amerikalı yazar. 27 Şubat 1902’de California’da doğdu. Babası Prusyalı, annesi ise İrlandalı göçmen âilelere mensuptur. Stanford Üniversitesinde okudu. Birçok işte çalıştı. Gazeteciliği denedi. Daha sonra yazarlığa başladı ve yazarlıkla geçimini sağladı. Steinbeck’in romanlarında gerçek ve düş ekseri çakışır. Olaylar, insanların geçimini topraktan sağladığı bölgelerde, kıtlık, iç piyasa şartları ve insan aç gözlülüğünün hayâtî bağı yıktığı istisnâî zamanlarda, köy ve çiftlik gibi yerlerde geçer. Bu durumların doğurduğu meseleleri ele alırken bâzan lirik, bâzan sosyolojik davranır, bâzan da hissidir. Sembolizmin etkisinde kalmıştır. Şiire yakın bir üslûbu vardır. İlk…
Read More