Kategori: 04. Cilt

Alm. Rohrleitung (f), Fr. Ligne de tuyaux, İng. Pipe line. Gazların ve sıvıların bir yerden bir yere nakli için pompalar, vanalar ve borularla donatılmış hat. Buralarda kullanılan boruların çapları 5 cm ile 9 m arasında değişir. Hatlar çoğunlukla çelik, dökme, demir ve alüminyum gibi metal veya beton, seramik ve plastik borulardan döşenir. Boru hatları genellikle yer altına gömülür. Hatlarda döşenen boruların aşınmasını azaltmak için, boru boyunca negatif elektrik yükü uygulama, boyama, plastik ve lastik kaplama, camelyafı, asfalt veya keçe sarma, akan maddenin içine aşınmayı geciktirici kimyevi maddeler karıştırmak ve düzenli…

Alm. Börse, Fr. Bourse, İng. Stock-Exchange. Hisse senedi ve tahvil gibi menkul kıymetlerin, kıymetli madenlerin, çeşitli zirai ürünlerin ve yabancı paraların ticaretini yapanların toplandığı yerler. Borsalar iş konularına göre adlandırılır. Menkul kıymetler borsası, ticaret borsası (zirai ürün ve madenler için), döviz borsası, opsiyon borsası, altın borsası gibi. Dış ülkelerde ve son yıllarda yurdumuzda da, en fazla bilineni, hisse senedi borsalarıdır. Menkul kıymetler ticareti hem borsada hem de borsa dışı piyasalarda (over the counter piyasa) yapılır. Borsaların diğer menkul kıymet piyasalarından üç önemli farkı vardır. Birincisi, borsada sadece kote edilmiş (alım…

Alm. Borsaure (f), Fr. Acide borique (m), İng. Boric acid. Ortoborik asit için kullanılan isim. Borik asit, elementel borun bir oksiasidi olup, formülü H3 BO3  şeklindedir. Özellikleri: Borik asit, kokusuz, tatsız, havada kararlı, beyaz kristaller şeklinde bir maddedir. Molekül ağırlığı 61.83, erime noktası 169°C ve kaynama noktası 300°C’dir. Özgül ağırlığı 1.46 g/cm3tür. Borik asit suda orta derecede çözünür. Sıcak sudaki çözünürlüğü soğuk sudakinden fazladır. Alkol ve gliserinde çözünür. Borik asit bir lewis asidi vazifesi yapan ve bir hidroksil iyonu olan çok zayıf mono bazik asittir. Borik asit 175°C’ye kadar ısıtılırsa…

Alm. Lohnliste, Gehaltsliste (f), Fr. Bordereau (m), İng. Payroll. Aynı konudaki çeşitli örnekleri toplu ve özet olarak ortaya koyan cetvel. Bordrolar konuyla ilgili görüş ve kavrayışı kolaylaştırırlar. İktisadi hayatta, özellikle mali uygulamalarda kullanılır. Ücret, hesap, mahsup ve nakit bordrosu adı altında çok sayıda bordro çeşidi olmakla birlikte, en yaygın kullanma alanı, kamu ve özel sektör kuruluşları personelinin istihkak kesinti ve net ücretlerinin kişi ve toplam olarak ayrı ayrı genel bir tabloda gösterilen aylık hesabıdır. Bordrolar, evrak listesi, günlük ödeme ve tahsilat listeleri ve işlem miktarını gösteren cetveller olarak da düzenlenebilir.

Alm. (Geldıiche) Schulden (pl.), Fr. Dettes (pl.), İng. Debts. Vecibe. İki veya daha çok kişi arasında doğan ve bunlardan birinin diğerine karşı bir şeyi vermeyi, yapmayı veya yapmamayı yüklendiği hukuki ilişki. Bir kitap satışında, kitapçının borcu kitabı, alıcının borcu ise parayı vermektir. Borçlar hukuku: Borç ilişkilerini düzenleyen hukuk dalı. Borç ilişkilerini düzenleyen hukuk kaidelerinin başlıca kaynağı 4 Ekim 1926’da Medeni Kanun’la birlikte yürürlüğe giren Borçlar Kanunu’dur. Medeni Kanun, Ticaret Kanunu, İş Kanunu gibi kanunlar da Borçlar Hukuku’na kaynaklık etmekte, çeşitli borç ilişkilerini düzenlemektedir. Borçlar Hukuku’nda temel kanun, Borçlar Kanunu’dur. Diğer…

Bir ülkenin borçlarını geri ödeme kapasitesini ortaya koyan göstergelerden biri. Borç servis oranında genellikle, borç, anapara, taksit ve faiz ödemelerinin yıllık toplamları, ihracat gelirlerine oranlanır. İhracat gelirleri yerine toplam mal ve hizmet ihracından sağlanan döviz geliri de kullanılabilir. Bu durumda eğer: a: Yıllık Ana Para taksidi, r: Yılık Faiz Ödemesi, x: Toplam Mal ve Hizmet İhracatından Sağlanan Döviz Geliri ise, a+r d: (Borç Servis Oranı)  d= ¾¾   olarak yazılabilir.                                             x

Alm. Borax (r), Fr. Borax, İng. Borax. Meşhur ismi sodyum borat olan, borun oksi asidinin tuzu. Genellikle, kimyasal formülü Na2B4O7.10H2O olarak yazılırsa da, Na2(OH)2.8H2O) formülü daha doğru ve tuzun yapısını daha iyi izah etmektedir. Boraks ismi Arapça Burak kelimesinden gelmekte olup, parlak manasındadır. Kristal haldeki boraks renksizdir. Türkistan’da tınkal, Anadolu’da tenekar adları ile bilinir. Özellikleri: Sodyum borat beyaz olup, toz ve kristal halinde bulunabilir. Yoğunluğu 1,73 gr/cm3tür. Sodyum borat suda ve gliserinde çözünür. Fakat alkolde çözünmez. Boraks 75°C’de erimeye başlar. Eridikçe kristal suyunu kaybeder. 200°C’de kaynar. Sodyum, borat, kızıl derecede,…

Alm. Schuldschein (m), Fr. Bon (m), (a ordre), İng. Bond. Emre yazılı senet. Bir bedeli kayıtsız şartsız ödeme vaadini, kime veya kimin emrine ödenecekse onun ad ve soyadını, senedi tanzim edenin imzasını, tanzim ve ödeme gününü, vadeyi ihtiva eden, ciro ile devrolunabilen bir ticari senet. Bononun ticari hayattaki önemi, bir kredi vasıtası olmasındandır. Ticari hayatta nakit para ihtiyacının karşılanmadığı zamanlarda yaygın bir ödeme aracı haline gelir. Bononun ciro edilebilme özelliği ile nakit gibi kullanılması mümkün olmaktadır. Bononun şekli, özellikleri ve kullanılışı, kanunlarla düzenlenir.

Almanya’nın yönetim merkezi olan bir şehri. Şehrin nüfusu 300.000 civarındadır. İkinci Dünya Savaşına kadar pek az gelişme gösteren Bonn, savaş sırasında da büyük zarar görmüştü. Ancak 1949’da Batı Almanya’nın başkenti yapıldıktan sonra gelişmesi hızlandı. Ren Vadisinin elverişli bir yerinde kurulmuş olan Bonn, taşra şehri görünümünde bir turizm ve kültür merkezidir. Şehri, zenginler için bir mesken alanı olarak düşündüklerinden Bonn’a sanayi yatırımı pek yapılmamıştır. Şehirde daha ziyade başkentlikle ilgili yönetim ve hizmet sektörleri gelişmiştir. Yeni bakanlıklar semti şehrin güneyinde kurulmuştur. Bonn ünlü müzisyen Beethoven’in doğum yeri olduğundan müzik merkezi olması devletçe…

Alm. Bombe (f), Fr. Bombe (f), İng. Bomb. Patlayıcı ve yanıcı maddeler ile doldurulmuş, çeşitli büyüklükte, canlı ve cansız hedefleri tahrip etmek için kullanılan patlayıcı savaş aracı. Genellikle uçaklardan atılan bomba, ölüme, tahribe, sarsıntıya sebeb olur. Özel tip bombalar ise, yaygın, gaz, duman veya hastalık mikroplarını yaymak için kullanılır. Su altı bombaları, denizaltları tahrip etmek için uçaklardan ve gemilerden atılır. Daha küçük ve daha basit bombalar el veya mekanik aletlerle uzağa fırlatılabilir. Kendi sevk sistemine sahip olan bombalara güdümlü mermi, su altı güdümlü mermisine ise torpido denir. Nükleer silahlar: Atom…

Alm. Boxen (n.), Fr. boxe (f.), İng. boxing. Erkekler arasında düzenlenen yumrukla saldırı ve savunmaya dayanan amatör ve profesyonel olarak sıkı kurallara bağlanan bir spor. Boksta esas olan rakibe belden yukarı net vuruşlar yapmak ve rakipten gelen vuruşlara mani olmaktır. Boks, vuruşlarda yaralanmaya mani olmak için, yumuşak bir maddeyle beslenmiş eldivenlerle yapılır. Boks; güç, dayanma, cesaret, kondisyon istiyen bir spor dalıdır. Müsabakalar ringlerde yapılır. Ringler dört köşe olup, içten içe en az 4.90 m, en çok 6.10 m olur. Ringlerin etrafında sıkı bağlanmış ve bezle sarılı halatlar vardır. Bunlar yerden…

Atom ve molekül yapısı için modern bir teori kuran Danimarkalı ünlü fizikçi. 1885’te Kopenhag’da doğdu. Babası Kopenhag Üniversitesinde profesör olduğundan, iyi bir çevrede yetişti. Kendisinin merak ve kabiliyeti yanında, aynı üniversitede baba dostu iyi bir fizikçi bulunması, onun çalışmalarında büyük faydalar sağladı. İlk çalışması olan, suyun yüzey gerilimi için teorik ve tecrübi araştırmalar, şöhretinin basamağı oldu. Bu başarısı ona 1907’de Kopenhag Akademisinin altın madalyasını kazandırdı. Cambridge ve Manchester’de çalışmalarına aralık vermeden devam etti (1912-1916). Rutherford’un 1911 yılında atom yapısı ile ilgili olarak ortaya sürdüğü fikirler üzerine kendi teorisini kurdu. Rutherford…

Alm. Ertranken (n.), Fr. Noyade (f.), İng. Drowining. Su veya başka bir sıvının akciğerlere giderek kişinin nefes almasını önlemesi. Normal bir erişkin kişi 5 dakikadan fazla su altında kaldıysa hayata döndürülemez. Buna rağmen bazan 15 dakika su altında kalanlardan dahi hayatta kalanlar olmuştur. Boğulmakta olana yardım edenlerin çok dikkatli olmaları gerekir. Çünkü boğulan şahıs o anda büyük bir korku ve panik hali içindedir. Mümkünse bir ip atılmalı veya ucuna yapışabileceği uzun bir cisimle yardım etmelidir. Kurtaracak olan kimse su içinde ise, boğulanı arkasından alarak yüzmeli, bu arada onun kafasını devamlı…