Gün: 15 Ağustos 2023

Fransız asilzâdesi. Fransız kralı İkinci Jean’ın torunu ve Bourgogne Dükası Cesur Philippe’in oğludur. Dijon’da 1371’de doğup, Monterezu’da 1419 yılında öldürüldü. Haçlı ordusunda Osmanlı Türklerine karşı 1396 Niğbolu Savaşına katıldı. Zafer kazanmak hevesiyle taşkınlık içinde Türklere saldırıp, esir düştü. Yıldırım Bâyezîd Han (1389-1402) ile görüştü. Bir yıl kadar Anadolu’da kalıp, büyük fidye karşılığında serbest bırakıldı. 1404’te Bourgogne Dükası oldu. Bourgoglular Partisinin başında Orlèans Dükasını katledip, 1408’de Paris’e girdi. Paris’te ihtilâlcileri destekledi. İngilizlerden yardım istedi. Paris’te suikast tertip edip, idâreyi ele aldı. Kraliçe İsabella ile beraber hükümdarlık yapıp, tedhiş yanlısı bir idare…

Read More

Alm. Gendarmerie (f), Gendarm (m), Fr. Gendarmerie (f); gendarme (m), İng. Gendarmerie, gendarme. Yurt içinde genel güvenliği ve kamu düzenini korumakla görevli, gerektiğinde yurt savunmasına katılan silâhlı askerî zâbıta kuvveti. Bu kuvvette görev alan kimse de bu isimle anılır. Her türlü suçun işlenmesini önlemek, köy ve kırsal kesimde güvenliği sağlamak; şehirlerde polise yardımcı olmak; polis bulunmayan yerlerde polisin görevlerini yapmak; sınır, kıyı ve kara sularının muhâfaza ve güvenliği ile gümrük bölgesinde kaçakçılığı men ve tâkip ve tahkik etmek jandarmanın temel vazifesidir. Cezâ ve tevkif evlerinin dış güvenliğini sağlamak, harp esnâsında…

Read More

Amerikalı asker, devlet adamı ve ABD’nin yedinci başkanı. Old Hickory (İhtiyar Ceviz) lâkabıyla da bilinir. 15 Mart 1767’de Güney Carolina’nın Waxhaw şehrinde doğdu. Eğitim, öğretim imkânları sınırlı bir bölgede dünyâya gelen Jackson, 13 yaşındayken bölgenin İngilizler tarafından işgal edilmesi sebebiyle öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. 1781’de işgalcilerce tutuklanarak hapsedildi. Savaşın sonuna doğru annesi ve iki kardeşi öldü. Bu olaylar, Jackson’ın zihninde İngiltere’ye karşı hayat boyu sürecek bir düşmanlığın yerleşmesine sebep oldu. Amerikan Bağımsızlık Savaşının sona ermesinden sonra Kuzey Carolina eyâletinde hukuk öğrenimi gördü. 1787’de eyâlet barosuna üye oldu. Ertesi yıl…

Read More

Alm. Isotropie (f), Fr. Isotropie (f), İng. Isotropy. Fizikte her yönde maddenin özelliğinin aynı olması. Meselâ bir gaz veya sıvı izotropik maddedir. Her yöndeki özelliği aynıdır. Buna karşılık kristallerin özellikleri yöne bağlıdır. Başka bir örnek de ahşap malzemesidir. Ahşap izotrop sayılmaz; çünkü liflerine dik yöndeki özellikleriyle, lifleri yönündeki özellikleri farklıdır.

Read More

Alm. Isıtop (n), Fr. Isotope (m), İng. Isotope. Atom numarası aynı, fakat atom ağırlıkları farklı olan elementlere verilen ad. Kimyâsal özellikleri hemen hemen aynı olduğu için periyotlar cetvelinde aynı yerde bulunan, bu elementlere izotop elementler denir. Târihçe: 1907’de H.N. Mc Coy ve W.H. Ross belirli radyoaktif bozunma ürünlerinin toryumda olduğu gibi aynı kimyevî özelliğe ve farklı atom ağırlığına sâhib olduğunu keşfettiler. 1913’te bu elemente izotop adı F.Soddy tarafından verildi. Kararlı halde bulunan izotopların varlığını ilk önce 1913’te Thomson, pozitif neon iyonlarının manyetik alanlardaki sapmalarını ölçmek suretiyle keşfetti. Bu metodlaThomson birinin…

Read More

Alm. Isotonisch, Fr. Isotonique, İng. Isotonic. Aynı basınçlı demektir. İzotonik sıvı çözeltileri insan serumuyla aynı osmotik basınca sahiptir. Geçiş özelliği aynıdır. Bu sebeple vücutta zararlı etkilerde bulunmazlar, alyuvarları eritmezler ve dokuları tahrip etmezler. Bu özellikleri ile vücuttan kaybolan sıvıyı yerine koymak için kullanılabilirler. Bu kayıplar ciddî kan kayıpları olabildiği gibi şiddetli kusmalar veya ağır ishaller sebebiyle olabilir. Ağızdan beslenemeyenlerde damardan beslenmek için kullanılan izotonik çözeltiler de vardır. İzotonik sıvılardan bâzıları izotonik tuz çözeltisi, ringer çözeltisi, Darrow çözeltisi, izotonik şeker çözeltisidir. Bunlardan izotonik tuz çözeltisi yara pansumanında da kullanılır.

Read More

Alm. Isotherme (f), Fr. Isotherme (f) İng. Isotherm. Bir harita veya grafik üzerinde işâretlenmiş, sıcaklıkları eşit noktaları birleştiren çizgi veya eğri. İzoterm eğrilerini ilk önce Alman bilgini A.Von Humboldt kullanmış, yeryüzünün yıllık izoterm haritalarını çizmiştir. İlk olarak yapılan aylık izoterm haritaları ise H. Doven’in Ocak ve Temmuz izoterm haritalarıdır. Esas olarak izoterm eğrileri, eşit sıcaklıktaki alanların hava içinde meydana getirdikleri dalgalı eş sıcaklık yüzeylerinin yeryüzüne izdüşümüdür. İzoterm haritaları günlük, haftalık, aylık, senelik gibi çeşitli zaman birimlerine göre yapılır. Bu şekilde uzun zamanlar için yapılan yâni bir genellik teşkil eden izoterm…

Read More

Alm. Isotherme (f), Fr. Isotherme (f), İng. Isotherm. Sâbit sıcaklıkta çizilen doğru veya eğriler. Sâbit sıcaklıkta gazların basınçları ile hacimleri arasında çizilen grafiklere izoterm grafikleri denir. Bu grafikle elde edilen eğri hiperboliktir. Yapılan denemeler sâbit sıcaklıktaki bir gazın basıncı ile hacmi arasında P.V = K (sâbit) şeklinde bir münâsebet bulunduğunu göstermiştir. Buradaki P basınç, V hacimdir. Daha açık bir ifâdeyle, basınç ile hacim ters orantılıdır. Yani basınç arttıkça hacim azalır, basınç düştükçe hacim büyür. Bu deneme Boyle ve Mariotte tarafından yapılmış olduğundan, yukarıdaki ifadeye de Boyle-Mariotte kanunu denir. Bu deneme…

Read More

Alm. Isoprene, Fr. Isopréne, İng. Isoprene. Kapalı formülü C5H8 olan renksiz, uçucu sıvı hidrokarbon. 2-metil-1.3- bütadien olarak da bilinir. Petrol veya kömürün damıtılması ile elde edilir. İzopren doymamış bir bileşik olarak polimerleşmeye yatkındır. İzoprenden tabiî kauçuğa çok benzeyen sun’î kauçuk  polimerleşme işlemiyle elde edilmektedir. İzoprenin en çok kullanıldığı saha sun’î kauçuk üretimidir.

Read More

Alm. Isomerie (f), Fr. Isomérie (f), İng. Isomerism. İki veya daha çok kimyâsal bileşiğin aynı sayıdaki (orandaki) aynı elementten meydana gelmesi olayı. Bu bileşiklere izomer bileşikler denir ki; bunların molekül ağırlıkları aynı olmasına rağmen, fiziksel veya kimyâsal özellikleri veya her ikisi de farklıdır. İzomeri olayı daha çok organik bileşiklerde görülür. Fakat inorganik bileşiklerde de rastlanır. Yapısal izomeride bileşiklerin bileşimi aynıdır. Fakat atomların uzayda dizilişi farklıdır. İskeletin dizilişi farklı olduğu gibi bağlanmalar, fonksiyonel ve atomik gruplar da farklıdır. Mesela, normal bütan ile 2-metil propan birbiri ile izomerdir ve burada iskelet düzeni…

Read More

Alm. Isoelektrischer, Punkt (m), Fr. Point (m) isoélectrique, İng. Isoelectric point. Kolloidal tâneciklerin elektrikî alanda hareket etmediği kolloidal suspansiyonun dağıldığı ortamın pH değeri. Böyle bir noktada kolloidal çözeltide dağılmış olan tânecikler elektroforatik değildir. İzoelektrik nokta, protein gibi kolloidal maddeleri karakterize etmek için kullanılır.

Read More

Alm. Isobare (f), Fr. Isobare (f), İng. Isobar. Bir harita veya grafik üzerinde işâretlenmiş, üzerlerindeki atmosfer basıncı eşdeğer noktaları birleştiren çizgi. Genellikle meteorolojide kullanılır. İzobar çizgilerini meydana getirmek için ilk olarak yeryüzünde çeşitli gözlem istasyonlarındaki atmosfer basınçları ölçülür. Bunlar gerçek basınç değerleridir. Gerçek basınçlar da formül kullanılarak deniz seviyesine indirgenirler. Deniz seviyesine indirgemek o yerin deniz seviyesinde bulunması durumunda üzerinde olacak atmosfer basıncını hesaplamak demektir. Bâzı devletler, meselâ Güney Afrika Cumhûriyetinin güney kısmı deniz seviyesine çok yakın bir irtifâda olduğu için buralarda ölçülen değerler direk olarak kullanılabilir. Gözlem istasyonlarının işâretlenmiş…

Read More

Alm. Isobare, Fr. Isobare, İng. Isobar. Kimyâda, kütle numarası aynı fakat atom numarası ve kimyâsal özellikleri farklı olan atomlar için kullanılan bir terim. Helyumun bir izotopu, hidrojenin bir izotopu ile izobardır. He3, 2 proton ve 1 nötron ihtivâ eden çekirdeğe, H3 (trityum), ise 1 proton ve 2 nötron ihtivâ eden çekirdeğe sahiptir. Yani bu iki elementin atom numaraları (proton sayıları) farklı fakat kütleleri aynıdır. İzobarlara misal olarak 48Cd113 – 49In113, 51Sb123 – 52Te123 verilebilir ve bunlar kararlı izobarlardır. İki komşu izobar elementler pozitron veya beta dezentegrasyonu yaparak birbirine geçiş yapabilirler.…

Read More

Güney Marmara bölgesinde bir göl. Yüzölçümü 308 km2dir. Doğu-batı uzunluğu 32 km, genişliği 12 kilometredir. Türkiye’nin beşinci büyük gölüdür. Denizden yüksekliği 85 m, en derin yeri 65 metredir. Su toplama alanı 1246 km2dir. Uzanışı bakımından Gemlik Körfezinin devâmı biçiminde görülür. Kuzey ve güneyinde yükseklikleri 500 m kadar olan göle doğru dik yamaçlarla inen dağlar arasında bir göldür. İznik Gölü çanağı, batıda Gemlik Körfezinden, doğuda Geyve-Pamukova çöküntü alanına kadar uzanan tektonik çukurlar dizisi içinde teşekkül etmiştir. İznik Gölü çevredeki dağlardan inen dereler ve kaynak suları ve yağmurlar ile beslenir. Gölden Gemlik…

Read More

İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçecek yabancı gemilere verilen izinlere karşılık alınan resim (harç, vergi). Fâtih Sultan Mehmed Han Anadolu Hisarını tâmir ettirip Rumeli Hisarını yaptırdığı sene (1452) ilk defa sefîne harcı alınmaya başlandı. İstisnâsız bütün yabancı gemilerin muâyenesi ile geçme hakkı alındıktan sonra gitmelerine müsâade ediliyordu. 1650-1669 yıllarında yapılan antlaşmalara göre, izn-i sefînenin miktârı her gemi başına 300 akçe olarak tesbit edildi. Ancak sonraki yıllarda gemilerin buharlı ve yelkenli olmalarına göre farklı ücretler alındı. Geçişlerden o zamanki paraya göre senelik ortalama olarak 2500 altın gelir sağlanıyordu. İzn-i sefîne fermanları ekseriya…

Read More

İlin Kimliği Yüzölçümü     : 11.973 km2 Nüfûsu           : 2.694.770 İlçeleri           : Bornova, Buca, Karşıyaka, Konak, Aliağa, Bayındır, Bergama, Beydağ, Çeşme, Dikili, Foça, Karaburun, Kemalpaşa, Kınık, Kiraz, Menderes, Menemen, Ödemiş, Seferihisar, Selçuk, Tire, Torbalı, Urla. Ege’nin incisi olan ilimiz. İzmir, Türkiye’nin nüfus, sanâyi, ticâret, turizm ve kültür yönlerinden üçüncü büyük şehridir. Târihî ve tabiî güzellikleri ile de Türkiye’nin en güzel ve o derece bereketli bir ilidir. 37° 45’ ve 39° 15’ kuzey enlemleri ile 26° 15’ ve 28° 20’ doğu boylamları arasında yer alır. Balıkesir, Manisa, Aydın ve Ege Denizi ile…

Read More

Alm. Laxierfisch (m), Fr. Mendole (f), İng. Cockerel. Familyası: İzmaritgiller (Sparidae) Yaşadığı yerler: Atlas Okyanusu, Hint Okyanusu ve Türk denizlerinin kıyılarında. Özellikleri: Vücûdu yandan basık, 15-20 cm boyunda, üzeri sert pullarla kaplıdır. Ömrü: 7-8 yıl. Çeşitleri: Kara sularımızda tek türdür. Kemikli-balıklar takımından, 15-20 cm boyunda, üzeri sert pullarla kaplı bir balık. Akdeniz, Marmara ve Karadeniz sâhillerinde boldur. Sırtı açık kahverengi ve dalgalı olup, üzerinde muntazam olmayan mavi lekeler bulunur. Yılda iki defa sâhil ile derin sular arasında göç eder. Yumurtalarını dip sulara bırakır. İlkbaharda boğaz yoluyla Karadeniz’e çıkan izmaritler, Sonbaharda…

Read More

DEVLETİN ADI         İzlanda Cumhûriyeti BAŞŞEHRİ     Reykjavik NÜFÛSU        261.000 YÜZÖLÇÜMÜ  102.829 km2 RESMÎ DİLİ    İzlandaca DÎNİ   Hıristiyanlık PARABİRİMİ   Kron Atlas Okyanusunun kuzeyinde volkanik bir ada üzerinde kurulmuş ve çevresindeki birçok küçük adadan meydana gelmiş bir devlet. En yakın komşusu Grönland olup, 300 km uzaktadır. Diğer komşuları Norveç 1000 km, İskoçya 800 km uzaklıktadır. Târihi 861 yılında Norveçliler tarafından keşfedilen adaya ilk kez 9 ve 10. yüzyılda Norveç’ten gelen Vikingler yerleşmişlerdir. Bu toplulukların önderleri birleşerek 930 yılında parlamentonun ilk örneği sayılabilecek Athing’i meydana getirdiler. İç anlaşmazlıklar sonucu bağımsızlığını kaybeden ada 1262 yılında…

Read More

Alm. Projektion (f), Fr. Projection (f), İng. Projection. Geometride, nokta, doğru ve düzlemlerin üzerine tatbik edilecek işlemle yeni nokta, doğru veya düzlemler elde etme tekniği. A, B, C ve D, 1 doğrusu üzerindeki ve A’, B’, C’ ve D’, 1’ doğrusu üzerindeki noktalar olsun. Eğer AA’, BB’, CC’ ve DD’ doğruları 1’ doğrusuna dik ise, A’, B’, C’ ve D’ noktalar cümlesine, A, B, C ve D noktalar cümlesinin “dik izdüşümü” denir. Eğer AA’, BB’, CC’ ve DD’ doğruları 1’ doğrusuna dik değil, fakat birbirine paralel ise, “paralel izdüşüm” olarak…

Read More