Türkiye’nin yedi coğrafî bölgesinden biri. Doğu Anadolu ve Akdeniz bölgeleri ile komşu olan Güneydoğu Anadolu, yüzölçümü bakımından en küçük bölgedir. Yüzölçümü 57.000 km2 olup, Türkiye’nin % 7,5’ini kaplar. Suriye ve Irak’la sınırı vardır. Doğu Anadolu bölgesiyle olan sınırını, bir yay gibi uzanan Güneydoğu Torosların güney etekleri meydana getirir. Bölge, Akdeniz bölgesinden Gaziantep Platosu ile ayrılır. Suriye sınırı Kilis’in hemen güneydoğusundan başlayıp demiryolu hattı boyunca Dicle’ye kadar devam eder. Dicle’ye doğudan katılan Habur Suyu, Irak sınırını meydana getirir. Diğer bölgelerde olduğu gibi Güneydoğu Anadolu bölgesinde de il sınırları ile bölge sınırları…

Coğrafi bölgelerimizin en büyüğü. 163.000 km2lik yüzölçümü ile Türkiye’nin % 21’ini kaplar. Yüzölçümü Yunanistan ve Bulgaristan’ın her birinden daha fazla, Sûriye’nin alanına yakındır. Türkiye’nin en seyrek nüfuslanmış bölgesidir. Nüfûsumuzun ancak % 12’si burada yaşar. Kuzeyde ve güneyde dağlarla çevrelenmiştir.  Kuzeyde, Kuzey Anadolu Dağlarının iç sıralarından güney yamaçlarına kadar uzanır. Güneyde ise Güneydoğu Toros Dağlarının dış eteklerinde sona erer. Doğu Anadolu’nun tenhalığı ve ekonomik geriliğinde bölgenin çok çetin tabiî şartları, iklimi, olumsuz rol oynamıştır. Türkiye’nin en yüksek, en dağlık, iklimi en soğuk bölgesidir. Bölgenin 3/4’ü 1500-2000 m yükseltiler arasındadır. Ovalar bile…

Anadolu’nun orta kısmını teşkil eden coğrafî bölge. Kuzey Anadolu, Toros Dağları ve İçbatı Anadolu eşiği tarafından kuşatılmış yüksek düzlükler alanıdır. Birinci Türk Coğrafya Kongresine (1941) göre çizilen sınırları içinde yüzölçümü 151.275 km2dir. Türkiye’nin yüzde 19,5’i kadar yer tutar. Doğu Anadolu bölgesinden sonra alan bakımından ikinci gelir. Türkiye nüfusunun % 15,5’i kadarı bu bölgede yaşar. İç Anadolu bölgesi dört bölüme ayrılır: a) Kuzeydoğuda Yukarı Kızılırmak bölümü, b) Bunun batısında Orta Kızılırmak bölümü, c) Kuzey batıda Orta Sakarya bölümü, d) Güneyde Konya bölümü. İç Anadolu bölgesi içinde Nevşehir ve Kırşehir’in tamâmı, Eskişehir,…

Yurdumuzun kuzey kısımlarını kaplayan coğrafî bölge. Batıda, Sakarya Ovasından başlayıp, Sovyetler Birliği sınırına kadar uzanır. Genişliği değişik olup bâzı yerlerde 100 km, yer yer de 200 km’yi bulur. Zonguldak, Kastamonu, Sinop, Tokat, Amasya, Samsun, Ordu, Giresun, Gümüşhâne, Trabzon, Rize, Artvin illerinin tamâmı bu bölgenin içindedir. Ayrıca Erzurum, Erzincan, Sivas, Çorum, Yozgat, Çankırı, Ankara, Eskişehir, Bilecik illerinin bâzı ilçeleri de Karadeniz bölgesinin içinde kalır. Bölgenin yüzölçümü 141.155 km2dir. Bölge nüfûsu yaklaşık yedi milyon civârındadır. Fizikî Yapı Karadeniz bölgesinde, Kuzey Anadolu Dağları, baştan başa hâkimiyetini gösteren en önemli coğrafî şekildir. Bu dağlar…

Alm. Schwarzes Meer (n), Fr. Mer Noire (f), İng. Black Sea. 41° ile 45° kuzey enlemleri arasında bulunan, kıtalararası büyük bir iç deniz. Avrupa’nın güney doğusundaki Balkan ve Anadolu yarımadaları ile, Doğu Avrupa ovaları ve Kafkasya arasında, doğu-batı doğrultusunda uzanır. Batı kısmında kuzey bölgesi Odessa civârında 47° kuzey enlemine kadar çıkar. Kuzeyinde Rusya; batısında, Romanya, Bulgaristan, Türkiye; güneyinde, Türkiye; doğusunda, Kafkasya (Rusya) yer alır. Yüzölçümü 424.000 km2dir. Karadeniz, kabaca bir yumurtaya benzetilir. En uzun ekseni, Burgaz (Bulgaristan) ile Poti (Rusya) arasında, 1170 km’dir. Genişliği ise doğudan batıya doğru gidildikçe artar…

Alm. Marmarameer (n), Fr. La mer de Marmara, İng. Sea of Marmara. Karadeniz ile Ege Denizi arasında, doğu-batı istikâmetinde uzanan, 11.352 km2 yüzölçümünde bir iç deniz. İstanbul Boğazı ile Karadeniz’e, Çanakkale Boğazı ile Ege Denizine birleşir. Marmara Denizinin güney kıyılarının derinliği daha az olup, 100 m’yi geçmez. Normal derinlik ise 200 m civârındadır. İzmit Körfezi doğrultusunda, derinliği bin metreyi geçen üç çukur yer vardır. Bu üç çukurun en derini, Büyükada’nın güneyine rastlıyan bir yerdedir (1229 m). Marmara Denizinde iki akıntı görülür. Yüzeydeki, Karadeniz’den Ege’ye, alttaki ise ters yönlü dip akıntısıdır. Karadeniz…

Adını Marmara Denizinden alan bölge. Anadolu’nun kuzeybatı köşesi ile Trakya’yı içine alır. İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Edirne, Kırklareli illerinin tamâmı ile Bursa, Bilecik, Balıkesir’in büyük bir kısmı bu bölgenin sınırları içine girer. Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinin çok küçük bir kısmı Ege bölgesine dâhil olup, diğer yerlerin hepsi Marmara bölgesine âittir. Bölgenin sınırları içinde bulunan yerlerin toplam yüzölçümü, yaklaşık olarak 67.306 km2dir. Avrupa ile Asya’yı birleştiren boğazların bu bölgede bulunması, Avrupa yolunun bölgeden geçmesi, târih boyunca önemli hâdiselerin vukû bulmasına sebep olmuştur. M.Ö. 3000 yıllarında kurulan Truva’nın harâbeleri, Bizanstan kalan kalıntılar, Selçuklu ve…

Alm. Agäsche Meer, Fr. La mer Egée (f), İng. Aegean Sea. Akdeniz’in bir kolu. Kuzeyinde Trakya, doğusunda Anadolu, güneyinde Girit Adası ve Akdeniz, batısında BalkanYarımadası ile kuşatılmıştır. Yüzölçümü 214.000 km2 dir. Büyüklü küçüklü pekçok ada topluluklarının bulunması sebebiyle önceleri Adalar Denizi (Arşipelago) olarak adlandırılmıştır.Güneybatı Anadolu’ya uzanan bir deniz dibi eşiği ile Akdeniz’den ayrılmıştır. Çanakkale Boğazı ile Marmara’ya, buradan da İstanbul Boğazı yoluyla, Karadeniz’e bağlantısı vardır. Ege Denizinin kuzey uzunluğu 600 km’den fazla, eni ortalama 300 km kadardır. 41°-35° kuzey enlemleri ile 23°-27/28° doğu boylamları arasında yer alır. Ege Denizi, Kyklades…

Türkiye’nin yedi iklim bölgesinden biri. Ege bölgesi, Anadolu Yarımadasının batısında Ege Denizi sâhili ile bu deniz ikliminin hissedildiği iç kısımlardan meydana gelir. Bölge, Ege Denizi kıyı kesimi ve İçbatı Anadolu olarak ikiye ayrılır. Yüzölçümü yaklaşık 85.000 km2 olup, Türkiye topraklarının % 11’ini kaplar.İzmir, Manisa, Aydın, Uşak, Kütahya illerinin tamamı, Muğla, Denizli, Afyon illerinin büyük kısmı ile Balıkesir, Bursa illerinin bâzı bölümleri bu bölge içerisindedir. Fizikî Yapı Ege Denizi kıyı şeridi, kuzeyden güneye girintiler, çıkıntılar hâlinde, sayısız koylar ve burunların tabiî güzellikleriyle süslü eşsiz bir sâhildir. Bu bölgede dağlar denize dik geldiğinden…